三角関数

三角関数の定義と基本性質

定義(三角関数)

原点を中心とする半径 \(r\) の円

\[ \sin\theta=\frac{y}{r},~\cos\theta=\frac{x}{r},~\tan\theta=\frac{y}{x} \]

定理(三角関数の相互関係)
  1. \(\tan\theta=\dfrac{\sin\theta}{\cos\theta}\)
  2. \(\sin^2\theta+\cos^2\theta=1\)
証明

三角関数のグラフと平行移動の公式

加法定理

定理(加法定理)
  1. \(\sin(\alpha+\beta)=\sin\alpha\cos\beta+\cos\alpha\sin\beta\)
  2. \(\cos(\alpha+\beta)=\cos\alpha\cos\beta-\sin\alpha\sin\beta\)
  3. \(\tan(\alpha+\beta)=\dfrac{\tan\alpha+\tan\beta}{1-\tan\alpha\tan\beta}\)

倍角・半角の公式

定理(2倍角の公式)
  1. \(\sin{2\theta}=2\sin\theta\cos\theta\)
  2. \(\cos{2\theta}=\cos^2\theta-\sin^2\theta\)
  3. \(\tan{2\theta}=\displaystyle\frac{2\tan\theta}{1-\tan^2\theta}\)
定理(3倍角の公式)
  1. \(\sin{3\theta}=3\sin\theta-4\sin^3\theta\)
  2. \(\cos{3\theta}=4\cos^3\theta-3\cos\theta\)
定理(半角の公式)
  1. \(\displaystyle\sin^2\frac{\theta}{2}=\frac{1-\cos\theta}{2}\)
  2. \(\displaystyle\cos^2\frac{\theta}{2}=\frac{1+\cos\theta}{2}\)
  3. \(\displaystyle\tan^2\frac{\theta}{2}=\frac{1-\cos\theta}{1+\cos\theta}\)

積和・和積の公式

三角関数の積

\[ \sin\alpha\cos\beta \]

を三角関数の和で表すことを考えます。 正弦の加法定理を思い出すと

\[ \sin(\alpha+\beta)=\sin\alpha\cos\beta+\cos\alpha\sin\beta \] \[ \sin(\alpha-\beta)=\sin\alpha\cos\beta-\cos\alpha\sin\beta \]

この右辺の第1項に \(\sin\alpha\cos\beta\) があることがわかります。 これらの両辺を足し合わせると

\[ \sin(\alpha+\beta)+\sin(\alpha-\beta)=2\sin\alpha\cos\beta \]

となり

\[ \sin\alpha\cos\beta=\frac{1}{2}\left\{\sin(\alpha+\beta)+\sin(\alpha-\beta)\right\} \]

が得られます。

定理(積和の公式)

三角関数の合成

\[ a\sin\theta+b\cos\theta \]

演習問題

問題
解答